In 1885 werd de Stichting Archeologie en Bouwhistorie
van de stad Utrecht (STABU) opgericht met als doel een groot publiek
te informeren over de resultaten van archeologisch en bouwhistorisch
onderzoek in de stad Utrecht. Naast publicaties, tentoonstellingen
en projecten als Kerken Kijken Utrecht en Open Monumentendag werd
ook jaarlijks een grote lezing georganiseerd die de naam Nicolaas
van der Monde-lezing kreeg.
De Utrechtse boekhandelaar en uitgever Nicolaas van der Monde
(1799-1847) was een belangrijke amateur-historicus die naar tal
van onderwerpen onderzoek deed in de Utrechtse stedelijke archieven
en daarover publiceerde. Hij had een respectabele kennis van de
Utrechtse topografie. In 1835 begon hij met de uitgave van het
Tijdschrift voor geschiedenis, oudheden en statistiek van de provincie
en stad Utrecht, waarin hij zelf regelmatig publiceerde. Dit Tijdschrift
heeft de belangstelling voor het Utrechts verleden gestimuleerd
en mede de basis gelegd voor het werk van een volgende generatie
onderzoekers.
De eerste Nicolaas van der Monde-lezing werd in 1986 in de senaatszaal
van het Academiegebouw gehouden. De lezing over romaanse kerken
in Utrecht vond vanwege het onderwerp in de Pieterskerk plaats,
die sindsdien de vaste locatie voor deze lezing is gebleven. In
2000 is de organisatie van de Nicolaas van der Monde-lezingen
overgedragen aan de Vereniging Oud-Utrecht.
| Een overzicht van alle gehouden
lezingen |
| 1986 |
R. Meischke |
De contouren van huis en hof in een
middeleeuwse stad |
| 1987 |
T.A.S.M. Panhuysen |
Trajectum ad Mosam ‚ Stad Sinds Servaes |
| 1988 |
C.L. Temminck Groll |
Romaanse kerken in Utrecht |
| 1989 |
J.H.F. Bloemers |
Utrecht en de archeologie van de Romeinse tijd in het centrum
van Nederland |
| 1990 | M.J. Bok | Pieter Saenredam in Utrecht |
| 1991 |
B.J.M. Klück |
Het complex van het Duitse Huis |
| 1992 | T.J. Hoekstra |
20 jaar onderzoek als stadsarcheoloog |
| 1993 | A.F.E. Kipp | De Gertrudiskapel in relatie tot andere Utrechtse schuilkerken |
| 1994 | D.J. de Vries | Architectonische relaties tussen Neder- en Oversticht in
de late Middeleeuwen |
| 1995 | H.L. de Groot | Utrecht, een grensgeval? |
| 1996 | B. van Santen | Jongere bouwkunst: verleden en toekomst |
| 1997 | M. Montforts | Trajectum ad Rhenum, 400 jaar Romeinen in Utrecht |
| 1998 | C.C.S. Wilmer | Historisch groen. De geschiedenis van het openbaar groen
in de stad Utrecht |
| 1999 | E.P. Graafstal en H.L. Wynia | De bewoningsgeschiedenis van Leidsche Rijn |
| 2000 | H.L. de Groot en B.J.M. Klück | De bouwgeschiedenis van het stadhuis van Utrecht |
| 2001 | R. de Kam | Een moderne verkeersader als leidraad voor het verleden |
| 2002 | C.L. van Groningen | Het leven op de Stichtse Lustwarande vanaf de 17de tot de
20ste eeuw |
| 2003 | C. Douma |
Drie historische 'Spoorweg-bolwerken'
aan het Moreelsepark |
| 2004 | W.H. Vroom |
De Utrechtse Dom en andere kathedralen
tekst van de
lezing |
| 2005 | J. Bazelmans en E.Graafstal |
Pompeï aan de Rijn
over het Romeinse schip in Leidsche Rijn |
| 2006 |
Theo M.H. van Wijk |
Domplein toont zijn schatten
over het Domproject
2013 |
| 2007 |
drs. H. Hundertmark en dr. K. van Vliet |
De Paulusabdij: ooit aan de Hamburgerstraat
|
| 2008 |
prof. dr. Mart J. van Lieburg |
Gezondheid en ziekte in oud-Utrecht |
Foto: